2014/1 Klassiek-Arabische poëzie

Poëzie leeft

Hoofdredactioneel

Iedereen die wel eens de culturele bijlage van een Arabische vrijdagskrant heeft ingezien, kan er niet omheen: poëzie leeft in de Arabische wereld. Dat wil niet zeggen dat andere kunstvormen geen bloeiend bestaan leiden in het Midden-Oosten, maar muziek, films, theater en beeldende kunst hebben nooit de status verworven die poëzie al van oudsher geniet onder Arabieren. Daarom biedt dit nummer van ZemZem een themakatern over klassiek-Arabische poëzie, wel het collectieve geheugen van de Arabische volken genoemd, zoals Gert Borg uitlegt in zijn inleidende artikel.

Ondanks de waardering voor poëzie onder Arabieren zelf hebben westerse onderzoekers er niet altijd veel belangstelling voor gehad. Marije Coster laat in haar bijdrage zien dat de interesse hiervoor pas laat op gang kwam en dan aanvankelijk nog slechts voor gedichten als historische — en niet letterkundige — bron.

Hoe de Arabische poëzie zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld kunt u lezen in het artikel van Kees Nijland, die het als een van de voordelen van de modern-Arabische poëzie ziet dat deze veel beter vertaalbaar te vertalen is dan klassieke gedichten.

Enkele van de verschillende soorten klassiek-Arabische poëzie kunt u uitgebreid terugvinden in de artikelen van het katern. Deze poëzie staat soms in schril contrast met het beeld dat velen hebben van de hedendaagse moslimwereld. Zo gaat Yasser Ibrahim in op de poëzie van losbandigheid en schaamteloosheid (mujuniyyat) van de beroemde dichter Abu Nuwas. Soortgelijke thema’s komen ook terug in de strofische gedichten van Ibn Quzman, een twaalfde-eeuwse dichter wiens werk door Arie Schippers wordt behandeld.

Arnoud Vrolijk en Johan Weststeijn, tenslotte, borduren hierop voort, waarbij Vrolijk ingaat op de poëzie over taartjes en ondeugende sketches van de vijftiende-eeuwse Egyptische dichter Ali Ibn Sudun, terwijl Weststeijn de rol van wijn in de klassiek-Arabische poëzie behandelt. Samen geven de artikelen een beeld van de diversiteit aan thema’s en genres binnen de klassiek-Arabische poëzie.

Hoofdredactie
Jurgen Maas & Annemarike Stremmelaar 

Eindredactie 
Josephine van den Bent & Annemarike Stremmelaar 

Redactie 
Josephine van den Bent, Anna Bukhari en Joas Wagemakers

Aan dit nummer werkten mee 
Asis Aynan, Gert Borg, Hassnae Bouazza, Marije Coster, Maarten Jan Hijmans, Yasser Ibrahim, Anthon Keuchenius, Luitgard Mols, Kees Nijland, Arie Schippers, Uğur Ümit Üngör, Arnoud Vrolijk, Johan Weststeijn en Loes Vogel

In deze ZemZem

Inleiding in de klassiek-Arabische poëzie 
Gert Borg
6

Scepticisme en enthousiasme 
De studie van de klassiek-Arabische poëzie
Marije Coster
14

Tussen oude en nieuwe Arabische dichtkunst 
Kees Nijland
22

Wie er in slaap valt, neuken we 
De mujuniyyat van Abu Nuwas
Yasser Ibrahim
31

Dronkenschap en liefde in de poëzie van Ibn Quzmān
Arie Schippers
40

Taart en travestie in het werk van Ali Ibn Sudun 
Arnoud Vrolijk
47

Wijnpoëzie en wijnverbod 
Johan Weststeijn
55

Spinoza 
Column
Asis Aynan
66

‘Het Midden-Oosten is net een cryptogram, en ik houd van puzzels oplossen’ 
Portret van Carolien Roelants
Aflevering 19 van de serie Afscheid van een generatie
Maarten Jan Hijmans
69

Nadwa! 
De winnaar van de IPAF 2014
Josephine van den Bent
78

Yala Yala Ya shabaab 
Herinneringen aan pater Frans van der Lugt
Anthon Keuchenius
85

De vertellingen van de Duizend-en-een-nacht: twee ultieme collecties 
Luitgard Mols
89

Massamoord op YouTube 
Veldnotities
Uğur Ümit Üngör 
99

Over een witte Atlas
Anthon Keuchenius
106

Geopolitiek 1.0: Mohammed en de stammen van Medina 
Scriptie
Loes Vogels
113


Literatuur

Stand van seksuele zaken 
Shereen El Feki, Seks en de citadel
Hassnae Bouazza
121

Signalementen 
124

Verder lezen

Wat leuk dat u geïnteresseerd bent in ZemZem!

Vaste lezer worden? U kunt in onze webshop een jaarabonnement afsluiten (22,50 per jaar). Ook kunt u hier losse nummers bestellen.