2006/3 Islam in Afrika

Islam elders

Hoofdredactioneel

Een nieuwe ZemZem is uit, een nieuwe oorlog is voorbij. Je zou wensen dat een grote belangstelling voor een regio wordt gereflecteerd in hoge kwaliteit van de berichtgeving over die regio. De twijfels die menigeen daarover al had worden nu geuit door journalist Joris Luyendijk. ZemZem sprak uitvoerig met Luyendijk over zijn treurigstemmende boek Het zijn net mensen. Beelden uit het Midden-Oosten. Daarnaast bieden we een analyse van Hizbullah tijdens de oorlog in Libanon. Ook staan we uitgebreid stil bij de dood van de aartsvader van de Arabische roman, Nagieb Mahfoez.

Er zijn meer moslims in Sub-Sahara Afrika dan in het Midden-Oosten. Toch wordt het gangbare beeld van de islam vooral ingevuld met behulp van ideeën over Arabieren, Turken, Iraniërs en Afghanen. Zelden dringt zich een Afrikaans-islamitisch perspectief op. Dat geldt voor veel academici die zich bezighouden met de islamitische wereld, maar ook voor de media. 

Berichtgeving over islam in Afrika is zeldzaam, met uitzondering van berichten over sharia, vrouwenbesnijdenis en andere zaken die belangrijk zijn maar een onevenwichtig beeld schetsen. Recente ontwikkelingen zoals de genocide in Darfur en de opkomst van de Unie van Islamitische Rechtbanken in Somalië zijn redelijk doorgedrongen tot de Nederlandse media, maar men loopt vooral kortstondig achter de rampen aan.

Tegenwoordig richt ontwikkelingssamenwerking in Afrika zich vooral op het stimuleren van goed democratisch bestuur en een sterke civiele maatschappij. Daarom kunnen de ontwikkelingen van moslimgemeenschappen in Sub-Sahara Afrika niet langer onbelicht blijven. Dat geldt des te meer omdat islamitische gemeenschappen in Sub-Sahara Afrika momenteel veranderingen doormaken die samenhangen met zowel lokale omstandigheden als mondiale ontwikkelingen. De verschillende democratiseringsimpulsen in Afrika kunnen daar niet aan voorbijgaan. Daarom spraken wij met een beleidsmaker en een academicus over de rol die religie kan spelen in ontwikkeling.

In het Afrika-katern schenken we verder onder meer aandacht aan de groei van orthodoxe, uit het Arabisch schiereiland overgewaaide vormen van de islam op het continent, met name in Mali en Ethiopië. We kijken naar sharia-wetgeving in Nigeria en de recente ontwikkelingen in Somalië, maar ook naar de geschiedenis van de Sahel en de Afrikaanse oostkust. Vanuit Sudan een overzicht van de strijd tussen de internationale gemeenschap en de machthebbers in Khartoem over Darfur. Dat tenminste Westerse veiligheidsdiensten Afrika niet veronachtzamen mag blijken uit de war on terror zoals die zich in de Sahel afspeelt, een tot op heden vrijwel ongelezen hoofdstuk in de Amerikaanse strijd tegen de evildoers.

Hoofdredactie
Paul Aarts, Jurgen Maas en Annemarike Stremmelaar 

Redactie
Sultan Gün, Danielle Kroes, Fadi Hirzalla, Mounir Lahzami, Roel Meijer en Robbert Woltering 

Eindredactie
Jurgen Maas, Annemarike Stremmelaar en Ruud Strijp

Aan dit nummer werkten mee
Jan Abbink, Al Galidi, Sindre Bangstad, Rahma Bavelaar, Mohammed Benzakour, Dinie Bouwman, Ellen van de Bovenkamp, Mirjam de Bruijn, Rik Delhaas, Amber Gemmeke, Jeroen Kramer, Baz Lecocq, Reinoud Leenders, Richard van Leeuwen, Ico Maly, Dany Neudt, Martijn Oostra, Marina de Regt, Paul Schrijver, Martin Siepermann, Abdulkader Tayob, Steffie Verstappen en Leon Willems

In deze ZemZem

Het is geen schuld-bekentenis
In debat met Joris Luyendijk en Jan Keulen 
Jurgen Maas, Paul Aarts & Annemarike Stremmelaar 
6

Een spiegel voor de ziel 
Nagieb Mahfoez 1912-2006 Necrologie
Richard van Leeuwen
17

Om vrede smeken wij allen 
Column 
Al Galidi 
28

De toekomst van Hizbullah 
Na de Zesde Arabisch-Israëlische oorlog
Reinoud Leenders
30


Islam in Sub-Sahara Afrika

Patronen van Afrikaanse islam
Tradities, syncretisme en verzet
Abdulkader Tayob
43

‘Als je met elkaar kunt lachen, kun je elkaar niet doden’
Interview met Umar Danfulani
Ellen van de Bovenkamp
50

De oorlog tegen terreur
Baz Lecocq & Paul Schrijver
55

Internationale gemeenschap versus Sudan: 1-4
Leon Willems
62

De opmars in Somalië van islamitische rechtbanken
Rik Delhaas
68

Hoe vind je een man in Dakar? En hoe houd je hem?
Maraboets en de problemen van jonge vrouwen
Amber Gemmeke
72

‘Arabisering’ van de islam in Mali
Dinie Bouwman
78

De Swahili: een eeuwenoude islamitische kunstcultuur?
Rahma Bavelaar
86

Van religieuze tolerantie naar politiek conflict?
Soefi’s verliezen terrein in Ethiopië 
Jan Abbink 
92

Nomadisme, staatsvorming en verzet
De Fulbe-samenleving in de Sahel 
Mirjam de Bruijn
98

Moslims onder elkaar? 
Somaliërs in Jemen 
Marina de Regt 
102

‘Ik ben ook maar een mens 
Zuid-Afrikaanse moslims en hiv/aids
Sindre Bangstad 
108

Religie als motor van verandering
Debat 
Annemarike Stremmelaar & Robbert Woltering 
114

Islam in Sub-Sahara Afrika op het internet 
124

Nadenkloosheid
Fadi Hirzalla 
129

Donner en de heimwee naar Abou Jahjah 
Mohammed Benzakour
131

Theater en protest in de Arabische wereld 
Interview met Lenin El-Ramly
Robbert Woltering
136

Oorlog is een logisch thema
Cinéma Arabe 
Paul Aarts 
140

Vlaams racisme 
Dany Neudt en Ico Maly
142


Literatuur

Fluisterende aanhang 
Shervin Nekuee. De Perzische paradox
Paul Aarts
146

De poldermoslim wederom onder de loep 
Frank Buijs e.a.. Strijders van eigen bodem 
Fadi Hirzalla 
148

Het laatste taboe? 
Omar B.. Oesters of merguez 
Danielle Kroes 
152

Signalementen 
154

Noten
162

Verder lezen

Wat leuk dat u geïnteresseerd bent in ZemZem!

Vaste lezer worden? U kunt in onze webshop een jaarabonnement afsluiten (22,50 per jaar). Ook kunt u hier losse nummers bestellen.