Wat als een stoffig, bruin boek de geheimen van de antieke geneeskunde bevatte, inclusief het medicinale nut van een gekookte kikker? Verborgen in een Leidse kluis ligt het oudst bekende geïllustreerde Arabische manuscript: een kopie van Dioscorides’ De Materia Medica, de ‘gouden standaard’ van de premoderne farmacologie. Van geneeskrachtige kruiden tot levendige tekeningen van ’vreemd uitziende’ dieren biedt dit manuscript een inkijkje in een tijdperk waarin de natuur de belangrijkste apotheek ter wereld was.
Een schat verborgen in het volle zicht
De Universiteit Leiden bezit een schat die een koning weliswaar geen materiële rijkdom zou verschaffen, maar de potentie heeft om het lot van zieken te verbeteren. Op het eerste gezicht is het een onopvallend boek met een bescheiden bruine kaft die later is aangebracht om het oude manuscript te beschermen. Maar geopend openbaart het een wereld van kleur. De lezer wordt begroet door fascinerende illustraties van ruige, bloeiende planten en merkwaardige dieren: visuele recepten voor middeleeuwse remedies.
Dit manuscript, gecatalogiseerd als Or. 289, is een meesterwerk uit de elfde eeuw en staat bekend als het oudst bewaard gebleven geïllustreerde Arabische manuscript in zijn soort. Het is een Arabische vertaling van de Griekse tekst Peri Hyles Latrikes (Over Medisch Materiaal) geschreven door Dioscorides, beter bekend onder de Latijnse titel De Materia Medica. Het is een omvangrijke encyclopedie die honderden stoffen en organismen – planten, mineralen en dieren – en hun geneeskrachtige eigenschappen beschrijft.
Verder Lezen? Bestel het nummer in onze webshop.
