De sektarische oorlog over het heilige landschap van Syrië: van tempels tot symbolen.

Religieus erfgoed in Syrië heeft niet louter geleden als nevenschade van oorlog. Heilige plaatsen zijn doelbewust mikpunt geworden in een strijd over identiteit en legitimiteit. Daarbij gaat het zowel om moskeeën en kerken als om Alevitische, Druzische en soennitische heiligdommen. Aan de ene kant representeert de ontheiliging uitsluiting, angst en vernietiging, aan de andere kant blijft de nagedachtenis eraan het vooruitzicht op verzoening vormgeven. Dit artikel onderzoekt de wijze waarop religieuze architectuur in de Syrische oorlog een strijdtoneel over symbolen is geworden en welke rol deze architectuur in de wederopbouw van een pluralistische toekomst kan spelen.

Gepubliceerd in 2025/2 Sektarisme ontrafeld

In 2011 werd een volksopstand tegen het Assad-regime beantwoord met gewelddadige repressie, die escaleerde tot landelijke onrust en een burgeroorlog. Sindsdien ondergaat Syrië een van de meest destructieve conflicten uit zijn moderne geschiedenis. Het geweld heeft ontelbare levens gekost en de culturele en religieuze erfenis van het land verwoest. Moskeeën, kerken, heiligdommen en andere heilige plaatsen zijn niet per toeval doelwit geworden. Zij zijn doelbewust getroffen om het symbolische en sociale landschap te hervormen, door ondermijning van specifieke gemeenschappen en het opnieuw afbakenen van sektarische scheidslijnen.

De vernietiging van heiligdommen en heilige plaatsen representeert meer dan alleen materieel verlies; het bewerkstelligt een symbolische vernietiging, die gemeenschappen losrukt van hun geschiedenis en legitimiteit.i Sektarisch conflict in het Midden-Oosten heeft, volgens deskundigen, meer betrekking op moderne politieke strategieën dan op geërfde verdelingen. Het Assad-regime gebruikte sektarische identiteiten zelf instrumenteel, als onderdeel van zijn bestuursstrategie, en gewapende groeperingen, vaak aangespoord door regionale concurrentie, hebben dergelijke dynamieken later versterkt. Heilige plaatsen zijn zo het toneel geworden van uitsluiting, angst en betwiste legitimiteit.