Op donderdag 22 januari kwamen lezers, redacteuren, auteurs en geïnteresseerden bijeen voor de feestelijke lancering van het nieuwste ZemZemnummer: Sektarisme ontrafeld. Om onze noordelijkste lezers tegemoet te komen werd de lancering dit jaar voor het eerst georganiseerd in Groningen. Onder het genot van koffie, thee, baklava en hier en daar een glas raki, luisterden de aanwezigen naar lezingen van auteurs dr. Kate Pukhovaia en dr. Kiki Santing en muziek van Aziz Keskin.
Het statische gezoem van de ovens maakt plaats voor een opgewekt geroezemoes terwijl het knusse Koerdisch-Mediterraanse restaurant Tantunio in hartje Groningen volstroomt. Terwijl de laatste bezoekers een plaatsje zoeken, vertelt presentator en redactielid Joas Wagemakers waarom sektarisme het thema is geworden van dit nummer: ‘Sektarisme speelt een rol in politieke, religieuze en maatschappelijke verhoudingen, maar wordt vaak ten onrechte gezien als iets dat allesbepalend is of op zichzelf staat.’ In dit nummer laten de auteurs zien wat deze misvattingen zijn en proberen ze die uit de wereld te helpen.
Soennisme, sjiisme en zaidisme
Wanneer Wagemakers de eerste spreker aankondigt klinkt er een luid applaus vanuit het publiek. Dr. Kate Pukhovaia, conservator Midden-Oosterse handschriften en oude drukken aan de Universiteit Leiden, bespreekt de verschillen tussen het sjiisme en het soennisme langs verschillende assen en hoe het zaidisme daartussen past.
Deze stroming, zo vertelt Pukhovaia, wordt over het algemeen onder het sjiisme geschaard, terwijl hun sjiitische houding vaak gecombineerd wordt met veel soennitische ideeën. Zo concludeert ze dat deze verschillen een spectrum voorstellen, waarbij de geschiedenis van het zaidisme laat zien hoe religieuze denominaties kunnen bewegen op dat spectrum.
De wederopbouw van Mosul
De tweede spreker is dr. Kiki Santing, universitair docent Midden-Oostenstudies aan de Rijksuniversiteit Groningen. Op het provisorische podium neemt ze plaats voor een live-interview met ZemZemredacteur en tevens oud-student van Santing, Sahar Nazari. Voor haar onderzoek begeeft Santing zich regelmatig in Mosoel, dat tussen 2014 en 2017 bezet werd door terreurgroep ISIS en door de gevechten en luchtbombardementen grotendeels verwoest werd.
Santing vertelt over de uitdagingen van wederopbouw in Mosoel. Daarbij stelt ze zich de vraag wat prioriteit moet krijgen in de heropbouw van een stad: een theater of huisvesting en een werkende riolering. Organisaties en woordvoerders van verschillende religieuze gemeenschappen pleiten voor hun eigen prioriteiten en hebben ieder hun eigen verhouding tot het centraal gezag. Tegelijk buren van verschillende denominaties prima met elkaar omgaan. Zo biedt Santings onderzoek een inkijkje in hoe sektarische verhoudingen in de praktijk worden beleefd in een gespannen context als naoorlogs Irak.
Muziek over verbondenheid
Als laatste betreden de Alevitische zanger en baglama speler Aziz Keskin en zijn vrouw het podium om muziek te spelen die is geïnspireerd door de rijke Alevitische filosofische, lyrische en folkloristische traditie. Heel even houden ze het publiek in spanning terwijl Keskin zijn snaarinstrument stemt, maar vervolgens beginnen de noten in een steeds opzwepender tempo het restaurant te vullen.
Zijn muziek verbindt; het overstijgt niet alleen de sektarische verschillen, maar viert deze juist. Eén snelle blik op het publiek verraadt dat ook hier de verbondenheid gevoeld wordt: de gasten praten uitgebreid na, soms met volle mond van de diverse hapjes die rondgedeeld worden.
Wanneer iedereen het restaurant verlaten heeft trekken de redactieleden door naar Mandi Huis, een Jemenitisch Restaurant in Groningen. Niet tot te laat, want de reis naar huis is voor de meesten van ons nog lang. Het is een moment van terugkijken op het afgelopen halfjaar en van het vieren dat er weer een bijzonder en interessant nummer op de mat ligt bij onze abonnees. Zo was ook deze lancering weer een moment van reflectie en verbondenheid en zodoende een groot succes.