In de eerste eeuwen van de islam ontwikkelde zich een bont mozaïek van radicale sjiitische bewegingen, voornamelijk in Kufa en omstreken (in het huidige Irak). Het beroemde ‘sektenboek’ van Al-Shahrastani geeft ons een boeiende inkijk in de geschiedenis en de doctrines van deze gemeenschappen, waarvan de meeste slechts een kort leven beschoren was. Twee van dergelijke groepen overleefden echter tot op heden: de druzen en de nusayri’s. Zij kunnen beschouwd worden als de hedendaagse vertegenwoordigers bij uitstek van het islamitisch sektarisme.
Gepubliceerd in 2025/2 Sektarisme ontrafeld
‘Sektarisme’ en ‘sekten’ in de islam? Spreken over ‘sektarisme’ en ‘sekten’ in een islamitische context is allesbehalve evident. De term sekte of denominatie verwijst immers naar een religieuze groep die zich afgescheurd heeft van een gevestigde kerk of een officieel erkende orthodoxie. Nu bestaat er geen kerkelijke structuur in de islam, noch een leergezag dat een eenvormig en ruim aanvaard onderscheid kan opleggen tussen rechtgelovigheid en ketterij. Dit neemt niet weg dat de profeet Mohammed in een welbekende hadith zou hebben verklaard: ‘Na Mozes verdeelden de zonen van Israël zich in 71 fracties; de gemeenschap van Jezus splitste zich in 72 fracties, terwijl mijn gemeenschap uiteen zal vallen in 73 fracties, waarvan 72 voorbestemd zijn voor de hel en slechts één het paradijs zal vervoegen.
De Arabische term die hier als fractie wordt vertaald is firqa, meervoud firaq. Deze duidt evenals de begrippen hizb en ta’ifa in het klassiek Arabisch een dissidente gemeenschap aan, waarvan het geloof en het handelen door de meerderheid van theologen, machthebbers of gewoon door de publieke opinie als ‘ketters’ worden beschouwd, want afwijkend van de algemeen geldende islamitische normen.
Verder Lezen? Bestel het nummer in onze webshop.