Voor de bevolking van stateloze naties, zoals de Koerden, is het institutionaliseren van de diasporacultuur een existentiële kwestie. Abdulkerim Pusat kijkt naar de kansen en uitdagingen voor de Koerdische diaspora in verschillende Europese contexten.
Gepubliceerd in 2025/2 Sektarisme ontrafeld.
De Koerdische diaspora heeft zich verspreid over verschillende continenten en is uitgegroeid tot een belangrijke sociaal-politieke kracht. Niet alleen zet zij zich in voor de Koerdische identiteit en de rechten van Koerden, maar ook draagt de diaspora bij aan het culturele en institutionele landschap van het gastland. Doordat deze transnationale gemeenschap geen eigen staat heeft, levert zij haar bijdrage en samenwerking door middel van instellingen die in de diaspora zijn opgericht. Deze institutionalisering omvat innovatieve strategieën waarmee Koerdische diasporagemeenschappen instellingen oprichten, onderhouden en verder ontwikkelen om hun culturele identiteit te behouden, politieke uitdagingen het hoofd te bieden en zich tot bredere mondiale kaders te verhouden. Als een stateloze natie organiseren de Koerden zich door instellingen en hierdoor worden deze instellingen hun ‘staat’.
Exacte cijfers zijn er niet, maar naar schatting wonen zo’n 2,5 tot 3 miljoen Koerden in de diaspora. Het grootste deel van hen woont in Duitsland. De Koerdische migratie naar Europa begon in de jaren twintig van de vorige eeuw, maar werd aan het eind van de jaren zestig door arbeidsmigratie zichtbaarder. Begin jaren tachtig volgden politiek actieve studenten en ballingen, met name na de militaire coup van 1980 in Turkije. De grootste golf kwam in de jaren negentig. De evacuaties van dorpen door de Turkse staat, de repressie tijdens de gewapende strijd van de PKK tegen Turkije en de gedwongen verdrijving van de Koerden door het Iraakse regime dreven honderdduizenden mensen naar de diaspora. Hier vormden zij onafhankelijke Koerdische organisaties en ontwikkelden zij een eigen politieke en culturele identiteit. Een vierde migratiegolf ontstond na 2014, toen de aanvallen van ISIS in Rojava en later het hardhandig optreden van de Turkse staat, vooral na de mislukte coup van 2016, nog meer Koerden dwongen om te vluchten. Deze opeenvolgende migratiegolven creëerden samen een grote, politiek actieve en diverse Koerdische diaspora verspreid over Europa, met Duitsland als middelpunt.
Verder lezen? Bestel het nummer in onze webshop.
