2
min leestijd
A- A+

ZemZem kijkt Movies That Matter: Living Water



ZemZem kijkt Movies That Matter: 'Living Water'

" "

Er zijn verschillende manieren om de complexe waterproblematiek in Jordanië uit te leggen en in beeld te brengen, maar de stijl die de documentaire Living Water omarmt is opvallend uniek. De film informeert de kijker niet alleen over de hydrologische en ecologische situatie, maar belicht ook de historische, politieke, sociaal-economische en lokale context van de waterproblematiek in Jordanië. Dat alles doen de makers ook nog eens zonder gebruik te maken van een presentator die deze verschillende invalshoeken met elkaar probeert te verbinden of uit te leggen. En dat is knap gedaan.

Dat waterschaarste toeneemt in de MENA-regio zal bij menig kijker bekend zijn. Maar dat er zo’n vijfhonderd meter onder de oppervlakte van Jordanië en Saudi-Arabië een enorme fossiele watervoorraad ligt van dertigduizend jaar oud, een bron die Disi wordt genoemd, zal de meeste mensen verrassen. Met de toenemende droogte in Jordanië strijden verschillende partijen om de exploitatie van de Disi. Het is illegaal om zonder toestemming van de overheid water uit de grond halen voor een boerderij of eigen huishouden, wat de bedoeïenen en boeren van Jordanië in een precaire situatie brengt. Maar zij moeten wel toezien hoe grote (buitenlandse) bedrijven toegang krijgen tot de Disi voor bijvoorbeeld de irrigatie van omvangrijke landbouwprojecten, terwijl lokale Jordaniërs hun eigen vee- en akkerteelt zien verkleinen en verdwijnen. Ondertussen benadrukken hydrologen dat met het huidige gebruikstempo de bron binnen vijftig jaar leeg zal zijn.

De makers zetten verschillende stijlmiddelen in waardoor de complexiteit van de waterproblematiek in Jordanië op een haast poëtische wijze wordt verteld: van sterk uitgezoomde beelden die de steden, dorpen, bergen en woestijnen van Jordanië laten zien, tot juist scherp ingezoomde beelden die de kijker in eerste instantie verwarren. Langzaam zoomt de camera uit en wordt duidelijk dat de kijker al die tijd naar een bewegend onderdeel van een irrigatiesysteem zat te kijken. De ruwe, scherpe en vervreemdende geluiden van de grote machines van geprivilegieerde landbouwbedrijven klinken nu niet alleen op het platteland van Jordanië maar bereiken ook minutenlang de huiskamer van de kijker. Dan is er nog de keuze om ambtenaren, bedoeïenen, boeren en andere betrokkenen niet met naam en toenaam in beeld te brengen, maar hen, nadat zij hun perspectief op de zaak hebben verteld, in stilte te filmen. Het zet de kijker aan tot kijken zonder afgeleid te worden door een gesprek, tekst in beeld, of muziek. Een gezichtsuitdrukking in beweging, de rommel op het bureau of wat er op de achtergrond van het beeld plaatsvindt: de film geeft de ruimte om beter te kijken en daardoor nieuwe dingen zien. Maar van alle stijlmiddelen is de voice-over van een vrouw die op verschillende momenten in de film te horen is het meest opvallend. Het lijkt haast een gedicht te zijn dat ze gedurende de film voordraagt en dat ze tegen het einde van de film afrondt. Op dat moment krijgt de voice-over pas een gezicht wanneer een oude vrouw in beeld verschijnt. Ze kijkt recht in de camera als ze de laatste zinnen van haar monoloog uitspreekt. ‘Caring is something the world is seeing less of. I think people are caught in a trap – they do not truly see the world around them. If human beings cared less about what they thought they should and more about the planet’s needs, we would not be in so much trouble.’ Het personage ‘de oude wijze vrouw’ blijkt Moeder Aarde te symboliseren, die we de hele film niet hebben kunnen zien, maar naar wie we, zoals ze zelf betoogt, wat vaker zouden moeten kijken.

 Living Water ging op 17 april in première op het Nederlandse filmfestival Movies That Matter en is nog t/m zondag 25 april online te bekijken. Klik hier voor meer informatie of om een ticket te bestellen.