1
min leestijd
A- A+

ZemZem kijkt Movies that Matter: Nasrin



ZemZem kijkt Movies That Matter: 'Nasrin'

" "

Foto: Nasrin Film

Op 20 april werd de documentaire ‘Nasrin’ van de Amerikaanse regisseur Jeff Kaufmann getoond tijdens het Movies that Matter Festival. Het is een bijzondere documentaire, gefilmd met verborgen camera, waarin het leven van een van Iraans belangrijkste mensenrechtenadvocaten in beeld wordt gebracht: Nasrin Sotoudeh. We zien een vrouw die zich inzet voor de rechten van kinderen, minderheden en vrouwen. Daarnaast zien we haar ook als moeder en vrouw. Het is een prachtig en ontroerend portret, maar stemt ook somber. 

Sotoudeh is een rustige, vastberaden vrouw die vasthoudt aan mensenrechten in een land waar het vechten voor rechtvaardigheid vaak vechten tegen de bierkaai betekent. Sotoudeh, voorheen bankmedewerker en journaliste, zet zich al decennia in voor de rechten van kinderen, etnische en religieuze minderheden en vrouwen in Iran. Sinds 2018 leeft Sotoudeh opnieuw in gevangenschap. In 2019 is ze veroordeeld tot 38 jaar gevangenschap en 147 zweepslagen omdat ze vrouwen bijstond die publiekelijk hun hijab afdeden; beelden die op Facebook rondgingen en een doorn in het oog van de Iraanse autoriteiten waren. De Evin gevangenis, waar ze in 2013 ook al gevangen zat, noemde Sotoudeh tijdens een bijeenkomst met kunstenaar gekscherend de ‘kleine gevangenis’. Iran karakteriseert ze als ‘de grote gevangenis’ omdat er continu zorgen zijn over huisarresten, opgesloten familieleden of vrienden en er geen sprake is van vrijheid. Om hiermee om te kunnen gaan, gaat Sotoudeh naar het theater en geniet ze van kunst en de liefde van haar gezien.

Dat is het bijzondere aan Sotoudeh. Ze is een levenskunstenaar die telkens wordt geconfronteerd met groot onrecht, maar tegelijkertijd kan genieten van het leven. De status van vrouwen in het land stemt somber, maar haar vrouw-zijn binnen haar gezin laat geluk zien. Dat geluk laat Sotoudeh zich door niemand afpakken. Zelfs niet door als ze weken achtereen opgesloten wordt in een isoleercel ook niet door ellenlange ondervragingen. In een brief aan haar man, voorgelezen door actrice Olivia Colman, schrijft Sotoudeh: ‘Niemand kan mijn geluk afpakken. Mijn ondervrager beseft niet dat geluk van het individu is, in het hart zit.’ Dat Sotoudeh offers brengt is duidelijk. Zij moet haar zoon, dochter en man missen en in angst leven dat haar man – die mee protesteert - gevangengenomen kan worden

Doordat de opnames in het geheim gemaakt zijn, krijgt de documentaire een heel eigen karakter. Buiten het huis en kantoor van Sotoudeh worden heimelijk opnamen gemaakt op straat en in auto’s. Je zit daardoor als kijker dicht op Sotoudeh. De verhalen van haar man Reza en andere mensenrechtenactivisten geven daarnaast een extra laag aan de bescheiden en onverzettelijke vrouw die ze is. Dat ze niet opgeeft blijkt ook uit een anekdote vertelt door haar man. In de gevangenis is het voor vrouwen verplicht de chador te dragen. Sotoudeh is hier principieel tegen en weigerde. Na twee en een halve maand gaven de bewakers op, Sotoudeh hoefde de chador niet langer te dragen. Dat Nasrin Sotoudeh momenteel weer gevangen zit zegt veel over haar invloed. Het is te hopen dat zij vrij komt en verder kan strijden voor de rechten van ieder mens.