3
min leestijd
A- A+

Nadwa over de International Prize for Arabic Fiction (IPAF) 2018

Oorlog en donkere toekomstbeelden waren terugkerende thema’s in de genomineerde boeken voor de meest prestigieuze literatuurprijs van de Arabische wereld: de International Prize for Arabic Fiction, die afgelopen 24 april werd uitgereikt in Abu Dhabi. De auteur van een van de zes genomineerde romans op de short list kreeg een geldprijs van vijftigduizend euro om zijn werk naar het Engels te vertalen en zich op die manier internationaal op de kaart te zetten.

'' ''

Het Amsterdam Centre for Middle Eastern Studies (ACMES) organiseerde voor de vijfde keer een Nadwa, een literaire discussie, die samenviel met de ceremonie in Abu Dhabi. Deze vond ditmaal voor het eerst plaats in een fraaie zaal in het Goethe-Institut te Amsterdam en werd geleid door Djûke Poppinga, Arabisch vertaler en docent aan de Universiteit van Amsterdam.

Het panel bestond uit Mariwan Kanie, onderzoeker en docent aan de UvA en liefhebber van Koerdische literatuur, Rehab Chaker, Arabisch vertaler en enthousiast volger van Arabische literatuur, Roel de Bruijn, docent Arabisch, vertaler en fan van de wijlen Egyptische zangeres Umm Kulthum, en Robbert Woltering, onderzoeker en docent aan de UvA en initiator van de eerste Nadwa. Als gastpanellid was Caroline Roset, onderzoeker en docent aan de UvA en deskundige van het Sudanees-Arabisch, aanwezig. De panelleden wisselden van mening over de genomineerde boeken en kozen vervolgens hun favoriet. Uiteindelijk maakte de jury in Abu Dhabi via een Skype-verbinding de officiële winnaar van de short list bekend.

De eerste genomineerde roman was The Second War of the Dog, geschreven door de Jordaans-Palestijnse Ibrahim Nasrallah. Het boek was geen favoriet onder de panelleden omdat het verhaal moeilijk te lezen was en geen structuur of plot leek te hebben. Alhoewel het boek trachtte een nieuwe kafkaëske versie van George Orwells 1984 te zijn had het daar niet de benodigde literaire kwaliteit voor, aldus Kanie. Enthousiaster waren de panelleden over The Critical Case of K, een roman geschreven door de Saudische Aziz Muhammed. Poppinga en De Bruijn gaven aan verrast te zijn door de absurdistische humor van de hoofdpersoon, een alleshater die wordt gediagnosticeerd met leukemie. Wel las het boek volgens De Bruijn als vertaalde literatuur vanwege de manier van schrijven die ongewoon is voor Arabische literatuur.

De derde roman werd gemengd ontvangen: Flowers in Flames van de Sudanese Amir Tag Elsir. Het verhaal was volgens Roset lichtelijk saai, onorigineel en nogal clichématig. Panellid Chaker vond daarentegen het einde mooi en mysterieus, al stelde zij dat het einde meer voelde als het begin van het verhaal. Ook was de schrijver er volgens haar niet in geslaagd om als man op een goede manier vanuit vrouwelijk perspectief te schrijven. De vierde roman, Heir of the Tombstones van de Palestijnse Walid Shurafa, werd positief ontvangen door Kanie. Hij noemde het briljant en poëtisch en prees de interessante verhaallijn. Woltering deelde zijn enthousiasme niet: het constante gebruik van de toekomende tijd in het verhaal deed een onderliggende betekenis vermoeden waar de lezer helaas niet achter kwam. De vijfde roman was The Baghdad Clock van de Irakese Shahad al Rawi en werd bewonderd door Poppinga vanwege het poëtische taalgebruik. Chaker vond het boek mooi maar simpel en rechtdoorzee, wat volgens haar juist níet poëtisch was. Ook de laatste genomineerde roman, The Frightened Ones van de Syrische Dima Wannous, wist Chaker te raken door de manier waarop het over de psychologische kant van angst sprak. Woltering was minder te spreken over het verhaal omdat hij het verwarrend en clichématig vond, alhoewel hij toegaf dat die verwarring een belangrijke rol speelde in het verhaal. Als favoriet kozen zowel Poppinga als Kanie en Woltering voor Heir of the Tombstones. De Bruijn prefereerde The Critical Case of K en Chaker verkoos The Frightened Ones.

De uiteindelijke winnaar was The Second War of the Dog van Ibrahim Nasrallah. De keuze van de jury in Abu Dhabi was gemotiveerd door het feit dat het boek meerdere thema’s behandelde zoals mens versus natuur, maar ook recente sociale problemen als milieuvervuiling en extremisme en deze met een dystopisch toekomstbeeld aan de kaak stelde. Alhoewel de roman niet Nasrallahs beste werk werd gevonden en het verhaal een te langzame opbouw had, maakte het toch de meeste indruk op de jury. Het Nederlandse panel reageerde hierop door te stellen dat vooral het nemen van risico’s door de schrijver beloond werd. Dit werd beaamd door de jury in Abu Dhabi, die overigens het risiconemen van alle genomineerde schrijvers had gewaardeerd. Het gesprek met de juryleden werd afgesloten met de vermelding dat de IPAF-literatuurprijs schrijvers een forum biedt om zichzelf op de kaart te zetten. Met een geldprijs voor zowel de winnaar als de genomineerden kunnen de schrijvers hun literatuur laten vertalen naar het Engels om zo een groter publiek te bereiken. Dit juichte het panel vol vertalers uiteraard van harte toe.

Lara van Lookeren Campagne is eerstejaars studente Arabische Taal en Cultuur aan de Universiteit van Amsterdam.